Jakie certyfikaty powinna posiadać odzież zimowa dla pracowników?

Odzież zimowa dla pracowników – kiedy wystarczy robocza, a kiedy potrzebna jest ochronna?

Nie każda ocieplana kurtka wydana pracownikowi jest środkiem ochrony indywidualnej. Czasem mamy do czynienia z odzieżą roboczą, a czasem z odzieżą ochronną, której zadaniem jest zabezpieczenie pracownika przed zimnem, wilgocią czy wiatrem. Różnica nie jest wyłącznie terminologiczna – wpływa na sposób doboru odzieży, wymagane oznakowanie i obowiązki pracodawcy.

Zimowa kurtka robocza nie zawsze jest odzieżą ochronną

Kiedy temperatura spada, pierwsza myśl jest prosta: trzeba wydać pracownikom cieplejsze kurtki, spodnie, buty i rękawice. Z punktu widzenia BHP sprawa jest jednak nieco bardziej złożona, ponieważ trzeba najpierw ustalić, jaką funkcję ma pełnić dana odzież.

Jeżeli ubranie ma przede wszystkim zastąpić własną odzież pracownika, chronić ją przed zabrudzeniem albo zniszczeniem i zapewnić odpowiedni strój do wykonywania pracy, mówimy o odzieży roboczej. Jeżeli natomiast jej zadaniem jest ochrona człowieka przed konkretnym zagrożeniem – na przykład zimnem występującym na stanowisku pracy – może być odzieżą ochronną, czyli środkiem ochrony indywidualnej.

To rozróżnienie jest ważne, bo dla obu grup obowiązują inne wymagania.

Jeżeli w firmie pojawiają się wątpliwości dotyczące doboru wyposażenia pracowników, oceny zagrożeń czy dokumentacji, CENTRO PLUS prowadzi szkolenia i usługi BHP dla firm, a także zapewnia bieżące doradztwo w ramach kompleksowego nadzoru BHP.

Odzież robocza a odzież ochronna – najważniejsza różnica

Kodeks pracy rozróżnia odzież i obuwie robocze od środków ochrony indywidualnej.

Odzież robocza jest zapewniana pracownikowi między innymi wtedy, gdy jego własne ubranie mogłoby ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo wymagają tego względy technologiczne, sanitarne lub BHP.

Odzież ochronna ma natomiast chronić pracownika przed czynnikiem niebezpiecznym lub szkodliwym występującym w środowisku pracy. W przypadku zimy takim czynnikiem może być niska temperatura połączona na przykład z wiatrem, wilgocią lub długim czasem przebywania na zewnątrz.

Nie można więc przyjąć zasady, że każda kurtka zimowa automatycznie jest środkiem ochrony indywidualnej. O tym decyduje przede wszystkim jej przeznaczenie oraz wynik oceny ryzyka na danym stanowisku.

Czy odzież robocza musi spełniać Polskie Normy?

Tak – Kodeks pracy wprost wskazuje, że odzież i obuwie robocze dostarczane pracownikowi przez pracodawcę powinny spełniać wymagania określone w Polskich Normach.

Nie oznacza to jednak, że każda zimowa kurtka robocza musi mieć znak CE. Oznakowanie CE dotyczy środków ochrony indywidualnej objętych odpowiednimi przepisami unijnymi, a nie zwykłej odzieży roboczej tylko dlatego, że jest ciepła.

Pracodawca ustala również, jakie rodzaje odzieży, obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej są potrzebne na poszczególnych stanowiskach oraz przewidywane okresy ich użytkowania.

Takie decyzje powinny wynikać z rzeczywistych warunków pracy, a nie wyłącznie z nazwy stanowiska.

Kiedy zimowa odzież staje się środkiem ochrony indywidualnej?

Granica pojawia się wtedy, gdy odzież ma chronić pracownika przed rozpoznanym zagrożeniem.

Jeżeli pracownik przez znaczną część zmiany pracuje na zewnątrz, w chłodni, magazynie o niskiej temperaturze albo w miejscu narażonym na wiatr i wilgoć, zwykła ocieplana kurtka może nie być wystarczająca. W takich warunkach należy dobrać odzież o określonych właściwościach ochronnych.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że przy pracy zimą na otwartej przestrzeni, w nieogrzewanych pomieszczeniach czy chłodniach może być konieczne stosowanie specjalnej odzieży ciepłochronnej, dobranej odpowiednio do warunków stanowiska.

Przy wyborze warto uwzględnić przede wszystkim:

• temperaturę otoczenia,
• siłę wiatru,
• wilgotność,
• czas ekspozycji na zimno,
• intensywność wysiłku fizycznego,
• możliwość zamoczenia odzieży,
• częstotliwość przechodzenia między pomieszczeniami ogrzewanymi i zimnymi.

Odzież ochronna a znak CE – co rzeczywiście oznacza?

Jeżeli zimowa odzież została zakwalifikowana jako środek ochrony indywidualnej, powinna spełniać wymagania unijnego rozporządzenia 2016/425 dotyczącego ŚOI.

W praktyce oznacza to między innymi przeprowadzenie odpowiedniej procedury oceny zgodności przez producenta, sporządzenie deklaracji zgodności UE oraz naniesienie oznakowania CE.

Warto więc uważać na popularne sformułowanie „certyfikat CE”. CE nie jest nazwą certyfikatu. Jest oznakowaniem, którym producent potwierdza zgodność wyrobu z mającymi zastosowanie wymaganiami prawa UE.

Przy zakupie odzieży ochronnej pracodawca powinien zwrócić uwagę nie tylko na obecność symbolu CE, ale także na informację producenta, deklarację zgodności oraz wskazany poziom lub klasę ochrony.

PN-EN 342 – odzież do pracy w zimnie

Jedną z najważniejszych norm stosowanych przy doborze odzieży chroniącej przed zimnem jest PN-EN 342.

Norma dotyczy zestawów odzieżowych i wyrobów przeznaczonych do ochrony przed środowiskiem zimnym o temperaturze równej lub niższej niż –5°C. Przy ocenie nie bierze się pod uwagę wyłącznie temperatury powietrza. Znaczenie mają również wilgotność i prędkość przepływu powietrza.

Dlatego dwie prace wykonywane przy tej samej temperaturze mogą wymagać innego poziomu ochrony. –5°C przy spokojnym powietrzu i suchej pogodzie to nie to samo co –5°C przy silnym wietrze i dużej wilgotności.

PN-EN 14058 – ochrona przed chłodem

Przy mniej ekstremalnych warunkach zastosowanie znajduje PN-EN 14058+A1:2023-10, dotycząca odzieży chroniącej przed środowiskiem chłodnym o temperaturze powyżej –5°C.

Także tutaj bierze się pod uwagę nie tylko temperaturę, lecz również wpływ wilgotności i ruchu powietrza.

W praktyce nie należy więc dobierać zimowej odzieży pracowniczej według zasady „im grubsza kurtka, tym lepiej”. Ciepłochronność musi odpowiadać rzeczywistemu środowisku pracy i aktywności człowieka.

Ocena ryzyka zawodowego powinna być punktem wyjścia

Zanim firma zacznie kupować kurtki, buty czy rękawice, warto wrócić do oceny ryzyka zawodowego. To właśnie ona powinna wskazać, czy niska temperatura jest jedynie elementem dyskomfortu, czy już czynnikiem wymagającym zastosowania środków ochrony indywidualnej.

Inne wymagania może mieć kierowca, który tylko na kilka minut wychodzi z ogrzewanej kabiny, inne pracownik budowy spędzający kilka godzin na zewnątrz, a jeszcze inne osoba wykonująca pracę w chłodni.

W ramach outsourcingu i nadzoru BHP CENTRO PLUS pomagamy przedsiębiorcom między innymi w przygotowaniu i aktualizacji ocen ryzyka zawodowego, instrukcji, procedur oraz dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa pracy.

Mikroklimat zimny można także zmierzyć

Nie zawsze trzeba opierać się wyłącznie na subiektywnym odczuciu pracowników. W środowiskach, w których niska temperatura stanowi istotny czynnik pracy, możliwe jest wykonanie odpowiednich pomiarów.

CENTRO PLUS oferuje pomiary czynników środowiska pracy, w tym mikroklimatu zimnego, gorącego i umiarkowanego oraz wydatku energetycznego.

Taki pomiar pozwala znacznie dokładniej ocenić warunki występujące na stanowisku i dobrać środki profilaktyczne do rzeczywistego poziomu narażenia.

Praca na zewnątrz – sama kurtka to za mało

Nawet najlepsza odzież nie zastąpi prawidłowej organizacji pracy.

Przy pracy na otwartej przestrzeni trzeba równolegle zadbać o:

• możliwość ogrzania się,
• ochronę przed opadami,
• odpowiednią organizację przerw,
• ciepłe napoje w wymaganych przypadkach,
• możliwość wysuszenia mokrej odzieży i obuwia.

Jeżeli pracownik ma ciepłą kurtkę, ale przez osiem godzin wykonuje pracę w przemoczonych rękawicach i obuwiu, system ochrony po prostu nie działa. Dlatego temat zimowej odzieży powinien być częścią szerszej organizacji BHP w zakładzie.

Odzież musi pasować nie tylko do temperatury, ale też do wykonywanej pracy

Zbyt ciężka albo źle skrojona kurtka może ograniczać ruchy. Luźne elementy ubrania mogą być niebezpieczne przy maszynach. Grube rękawice mogą z kolei utrudnić precyzyjną obsługę narzędzia.

Dobór odzieży powinien więc łączyć dwa cele: ochronę przed zimnem oraz możliwość bezpiecznego wykonywania konkretnych czynności.

Warto również sprawdzić, czy pracownicy wiedzą, kiedy i jak stosować wydane środki ochronne. CENTRO PLUS prowadzi szkolenia BHP dla pracowników na stanowiskach robotniczych, a także szkolenia BHP dostosowane do konkretnej branży i występujących w niej zagrożeń.

Czy pracodawca może kupić po prostu zwykłe kurtki zimowe?

To zależy od tego, jaką funkcję mają spełniać.

Jeżeli są jedynie odzieżą roboczą wykorzystywaną w warunkach, w których nie występuje zagrożenie wymagające zastosowania ŚOI, nie muszą automatycznie posiadać oznakowania CE właściwego dla odzieży ochronnej.

Jeżeli jednak kurtka ma zabezpieczać pracownika przed zimnem jako czynnikiem szkodliwym występującym na stanowisku, nie należy zastępować odzieży ochronnej zwykłą kurtką konsumencką tylko dlatego, że wygląda na ciepłą.

Liczy się potwierdzony poziom ochrony, a nie grubość materiału oceniona „na oko”.

Kto odpowiada za stan odzieży roboczej i ochronnej?

Obowiązek pracodawcy nie kończy się w dniu wydania pracownikowi kurtki. Kodeks pracy wymaga, aby stosowana odzież, obuwie robocze i środki ochrony indywidualnej zachowywały właściwości ochronne i użytkowe. Pracodawca odpowiada również za odpowiednią konserwację, naprawę, czyszczenie czy – w zależności od rodzaju wyposażenia – inne wymagane czynności. Odzież, która utraciła swoje właściwości, nie powinna być dalej traktowana jako skuteczny środek ochronny tylko dlatego, że formalnie nadal znajduje się na wyposażeniu pracownika.

Jakie certyfikaty dla odzieży zimowej pracowników

Odzież zimowa dla pracownika – krótka lista kontrolna

• sprawdź zagrożenia występujące na konkretnym stanowisku,
• ustal, czy potrzebna jest odzież robocza, czy środek ochrony indywidualnej,
• dobierz ochronę do temperatury, wiatru, wilgotności i czasu ekspozycji,
• przy odzieży ochronnej sprawdź oznakowanie CE oraz deklarację zgodności UE,
• zweryfikuj parametry i klasy ochrony deklarowane przez producenta,
• uwzględnij wymagania odpowiednich norm, np. PN-EN 342 lub PN-EN 14058,
• upewnij się, że odzież nie utrudnia bezpiecznej obsługi maszyn i narzędzi,
• ustal zasady konserwacji, czyszczenia i wymiany zużytej odzieży.

Nie wybieraj odzieży zimowej wyłącznie z katalogu

Najtańsza kurtka nie zawsze jest najtańszym rozwiązaniem, podobnie jak najgrubsza nie zawsze zapewnia najlepszą ochronę. Kluczowe jest dopasowanie produktu do konkretnego stanowiska, poziomu zagrożenia i sposobu wykonywania pracy.

Jeżeli nie masz pewności, czy stosowana w firmie odzież odpowiada wymaganiom BHP, warto zweryfikować ocenę ryzyka i zasady wyposażania pracowników.

CENTRO PLUS oferuje szkolenia zawodowe i usługi dla firm, w tym szkolenia i obsługę BHP, nadzór nad warunkami pracy, ocenę ryzyka zawodowego oraz pomiary czynników środowiska pracy.

Źródła wiedzy

1. Kodeks pracy – art. 237⁶–237⁹ – https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/277/ogl
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02016R0425-20260529&
3. PN-EN 342:2018-01 – Odzież ochronna chroniąca przed zimnem – https://sklep.pkn.pl/pn-en-342-2018-01p.html
4. PN-EN 14058+A1:2023-10 – Odzież ochronna chroniąca przed środowiskami chłodnymi – https://sklep.pkn.pl/normy/pn-en-14058-a1-2023-10p.html

Tagi:

odzież zimowa dla pracowników, odzież robocza zimowa, odzież ochronna zimowa, odzież robocza a ochronna, odzież robocza CE, odzież ochronna CE, znak CE na odzieży roboczej, odzież robocza Polskie Normy, odzież ochronna PN-EN 342, PN-EN 14058, odzież chroniąca przed zimnem, ubrania robocze na zimę, kurtka robocza zimowa, odzież BHP na zimę, środki ochrony indywidualnej zimą, praca na zewnątrz zimą, mikroklimat zimny, BHP zimą