Kto musi mieć dostęp do apteczki pierwszej pomocy w miejscu pracy?

Apteczka pierwszej pomocy powinna być łatwo dostępna, dobrze oznakowana i dostosowana do zagrożeń występujących w danym zakładzie. Nie oznacza to jednak, że organizacja pierwszej pomocy kończy się na zawieszeniu gotowego zestawu na ścianie. Sprawdź, kto powinien obsługiwać apteczkę, gdzie należy ją umieścić, kto odpowiada za jej wyposażenie oraz jakie obowiązki w tym zakresie ma pracodawca.

Kto powinien mieć dostęp do apteczki pierwszej pomocy w miejscu pracy?

Apteczka pierwszej pomocy w firmie nie powinna być schowana w zamkniętej szafie, do której klucz ma tylko jedna osoba. Gdy dochodzi do skaleczenia, urazu albo poważnego wypadku, liczy się możliwość szybkiego działania. Jednocześnie przepisy nie sprowadzają organizacji pierwszej pomocy do samego zakupu gotowego zestawu opatrunkowego.

Pracodawca w ramach kompleksowej obsługi BHP ma obowiązek zapewnić sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy, odpowiednie środki oraz wyznaczyć pracowników przygotowanych do udzielania pomocy. Liczba tych osób, ich wyposażenie i sposób organizacji systemu powinny odpowiadać charakterowi pracy, liczbie zatrudnionych i występującym zagrożeniom.

Czy każdy pracownik powinien mieć dostęp do apteczki?

Miejsce, w którym znajduje się apteczka, powinno być łatwo dostępne i odpowiednio oznakowane, a pracownicy powinni wiedzieć, gdzie jej szukać i kto w firmie został wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy. Przepisy wymagają również, aby przy apteczce znajdowała się instrukcja udzielania pierwszej pomocy oraz wykaz wyznaczonych, przeszkolonych pracowników.

Nie oznacza to jednak, że odpowiedzialność za organizację pierwszej pomocy spoczywa jednakowo na wszystkich. Obsługa punktów pierwszej pomocy i apteczek na każdej zmianie powinna być powierzona wyznaczonym pracownikom przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy.

W praktyce warto więc zadbać o dwie rzeczy jednocześnie: apteczka nie może być trudno dostępna, a pracownicy powinni wiedzieć, do kogo zwrócić się w razie wypadku.

Kto odpowiada za udzielanie pierwszej pomocy w firmie?

Pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy. Ich liczba nie jest jedna i taka sama dla każdego przedsiębiorstwa. Powinna być dostosowana m.in. do:

• liczby zatrudnionych,
• systemu zmianowego,
• rodzaju wykonywanej działalności,
• rozmieszczenia stanowisk,
• liczby osób przebywających na terenie zakładu,
• rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.

Jeżeli zakład pracuje na kilka zmian, organizacja systemu powinna zapewniać dostęp do przygotowanej osoby również wtedy, gdy nie ma pracowników z pierwszej zmiany. Przepisy dotyczące ogólnych zasad BHP wskazują wprost, że obsługa apteczek i punktów pierwszej pomocy powinna być zapewniona na każdej zmianie.

Gdzie powinna znajdować się apteczka pierwszej pomocy?

Nie ma sensu umieszczać wszystkich apteczek przy wejściu do biura, jeżeli największe zagrożenie występuje kilkaset metrów dalej na hali produkcyjnej.

Liczba i rozmieszczenie apteczek powinny być dopasowane do rzeczywistego układu zakładu i rodzaju zagrożeń. Przepisy wymagają zapewnienia apteczek w poszczególnych wydziałach lub oddziałach zakładu, a w miejscach, gdzie wykonywane są prace powodujące duże zagrożenie wypadkowe albo występują określone szkodliwe substancje, mogą być potrzebne również punkty pierwszej pomocy.

Miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane i łatwo dostępne

Przykład

W niewielkim biurze wystarczający może być prostszy system z apteczką umieszczoną w centralnym, łatwo dostępnym miejscu. W dużym magazynie, zakładzie produkcyjnym czy warsztacie jedna apteczka znajdująca się w sekretariacie może być rozwiązaniem niewystarczającym.

Dlatego nie warto ustalać liczby apteczek według zasady „jedna na firmę”.

Co powinna zawierać apteczka w zakładzie pracy?

To temat, w którym często pojawiają się gotowe listy typu „apteczka firmowa musi zawierać 10 plastrów, trzy bandaże i nożyczki”. Przepisy nie ustanawiają jednego uniwersalnego zestawu wyposażenia dla każdego zakładu pracy.

Ilość, rozmieszczenie oraz wyposażenie apteczek i punktów pierwszej pomocy powinny zostać ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzaju oraz nasilenia występujących zagrożeń.

W praktyce podstawowe wyposażenie może obejmować m.in. materiały opatrunkowe, rękawiczki jednorazowe, plastry, bandaże, kompresy, nożyczki czy wyposażenie do bezpiecznego prowadzenia podstawowych działań ratunkowych. W zakładzie, w którym występują inne specyficzne zagrożenia, zestaw może wymagać odpowiedniego rozszerzenia.

Nie warto więc kupować apteczki wyłącznie dlatego, że na opakowaniu widnieje napis „apteczka zakładowa”. Ważniejsze jest to, czy jej wyposażenie odpowiada zagrożeniom występującym w konkretnej firmie.

Czy w apteczce firmowej powinny znajdować się leki?

Apteczka zakładowa służy przede wszystkim do zapewnienia środków potrzebnych do udzielenia pierwszej pomocy. Przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku wyposażania jej np. w leki przeciwbólowe. W oficjalnym stanowisku dotyczącym tego zagadnienia wskazano, że obowiązek pracodawcy obejmuje zapewnienie środków pierwszej pomocy, ale nie obowiązek udostępniania takich leków.

To ważne również z praktycznego punktu widzenia: podawanie leków wiąże się z przeciwwskazaniami, alergiami, interakcjami i odpowiedzialnością, dlatego firmowej apteczki nie należy traktować jak ogólnodostępnej domowej szafki z lekarstwami.

Jak powinna być oznakowana apteczka?

Pracownik nie powinien podczas wypadku zastanawiać się, czy apteczka znajduje się w kuchni, sekretariacie czy magazynku gospodarczym.

Jej lokalizacja powinna być wyraźnie oznaczona zgodnie z zasadami oznakowania bezpieczeństwa, a sam punkt powinien pozostawać łatwo dostępny.

Przy apteczce powinny znajdować się również:

• instrukcja udzielania pierwszej pomocy,
• wykaz pracowników wyznaczonych i przeszkolonych do jej udzielania.

Dobrą praktyką jest także przekazanie informacji o lokalizacji apteczek podczas szkolenia wstępnego pracownika.

Kto powinien sprawdzać zawartość apteczki?

W firmie warto jednoznacznie wskazać osobę odpowiedzialną za kontrolowanie apteczki. Sam fakt, że znajduje się ona na ścianie, nie oznacza jeszcze, że w chwili wypadku będzie kompletna.

Należy sprawdzać m.in.:

• czy wyposażenie nie zostało zużyte,
• czy opakowania są kompletne i nieuszkodzone,
• czy materiały posiadające termin ważności nadal nadają się do użycia,
• czy apteczka pozostaje łatwo dostępna,
• czy jej oznakowanie jest widoczne,
• czy znajdująca się przy niej lista osób wyznaczonych do pierwszej pomocy jest aktualna.

Państwowa Inspekcja Pracy zwraca uwagę zarówno na konieczność właściwego wyposażenia apteczki, jak i kontroli jej zawartości oraz zapewnienia swobodnego dostępu.

Apteczka to część dobrze zorganizowanego systemu pierwszej pomocy

Sama obecność apteczki w zakładzie pracy nie wystarczy, jeśli pracownicy nie wiedzą, gdzie jej szukać, kto został wyznaczony do udzielania pomocy i jak właściwie zareagować w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia. Dlatego system pierwszej pomocy w firmie powinien obejmować nie tylko odpowiednio rozmieszczone i wyposażone apteczki, ale również wyznaczenie przygotowanych pracowników, jasne procedury działania oraz możliwość szybkiego wezwania profesjonalnych służb ratunkowych.

Szkolenie z pierwszej pomocy dla pracowników

Ważnym elementem takiego przygotowania są praktyczne szkolenia z pierwszej pomocy, podczas których pracownicy mogą przećwiczyć m.in. ocenę stanu poszkodowanego, wezwanie pomocy, resuscytację krążeniowo-oddechową, użycie AED czy postępowanie w przypadku krwotoków i innych nagłych zdarzeń. CENTRO PLUS prowadzi kursy pierwszej pomocy przedmedycznej dla pracowników i firm m.in. we Włocławku, Płocku, Toruniu, Bydgoszczy, Inowrocławiu oraz w innych miejscowościach województwa kujawsko-pomorskiego. Szkolenia mogą być również organizowane dla grup firmowych w uzgodnionej lokalizacji.

Dzięki temu apteczka nie pozostaje wyłącznie obowiązkowym elementem wyposażenia zakładu. Staje się częścią systemu, w którym pracownicy wiedzą, gdzie znajduje się sprzęt, potrafią z niego skorzystać i rozumieją, co zrobić w pierwszych minutach po wypadku. Więcej informacji o szkoleniach znajduje się w ofercie kursu pierwszej pomocy przedmedycznej CENTRO PLUS.

Źródła wiedzy

1. ELI – https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2003/1650/text.html
2. PIP – https://www.pip.gov.pl/files/126/Dla-pracownikow/606/pierwsza-pomoc-apteczka.pdf
3. https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/porady-prawne/odpowiedzialnosc-i-podstawowe-obowiazki-pracodawcy
4. https://www.gov.pl/web/psse-jaworzno/14-system-pierwszej-pomocy